Pasożyty zwierząt towarzyszących najczęściej spotykamy w układzie pokarmowym, jednak niektóre nicienie żerują w płucach lub układzie krwionośnym.

Aelurostrongylus abstrusus to nicień długości od kilku do kilkunastu milimetrów, pasożytujący na oskrzelikach i pęcherzykach płucnych kotowatych. Występuje najczęściej na południu Europy, ale potwierdzono również przypadki inwazji u kotów domowych oraz rysi w Polsce.

Kot zaraża się drogą pokarmową, zjadając żywiciela pośredniego, którym jest ślimak lub pomrów (ślimak bezskorupowy). W większości przypadków w zarażeniu pośredniczy tzw. żywiciel parateniczny. Takim żywicielem najczęściej jest mysz lub drobny ptak, żywiący się ślimakami, który staje się nosicielem larw nicienia. Żywiciel parateniczny nie jest konieczny do prawidłowego przebiegu cyklu rozwojowego pasożyta.

Kot zjada mysz zarażoną larwami. Pasożyty przemieszczają się do oskrzeli i pęcherzyków płucnych, gdzie dojrzewają, a dorosłe samice składają jaja. Z jaj wylęgają się nowe larwy, wędrujące do krtani, skąd są odkrztuszane, a następnie połykane. Po przejściu przez przewód pokarmowy larwy zostają wydalone z kałem i zjedzone przez ślimaka.

Jak rozpoznać zarażenie?

Inwazja pasożytnicza u kotów może przebiegać bezobjawowo, ale przy spadku odporności lub dużej ilości pasożytów pojawia się przewlekły kaszel, apatia, duszność, chudnięcie oraz objawy związane z zapaleniem płuc. Sporadycznie choroba pasożytnicza może się skończyć nagłą śmiercią w wyniku zablokowania dróg oddechowych przez nicienie.

Co ciekawe, jeżeli przypadkowo zarazi się pies, larwa Aelurostrongylus abstrusus otarbia się w jego organizmie, a cykl rozwojowy zostaje zahamowany.

Czy pies może zarazić się nicieniami?

Niestety nie oznacza to, że psy mogą zupełnie bezpiecznie kontaktować się ze ślimakami. Angiostrongylus vasorum (tzw. francuski nicień sercowy) pasożytuje w tętnicach płucnych oraz prawym przedsionku i prawej komorze serca psa. Żywicielem pośrednim tego nicienia są ślimaki lądowe skorupkowe i nagie.

Do zarażenia dochodzi drogą pokarmową. Pies zjada ślimaka lub żywiciela paratenicznego, którym w tym przypadku najczęściej jest żaba. Po połknięciu larwy wędrują do prawej części serca oraz tętnic płucnych, gdzie dojrzewają. Dorosłe osobniki składają jaja, z których wykluwa się kolejne pokolenie larw. Pasożyty przemieszczają się z krwią do pęcherzyków płucnych, a potem drogami oddechowymi do krtani. Następnie zostają wykrztuszone do gardła, połknięte, przechodzą przez przewód pokarmowy i są ostatecznie wydalane z kałem.

Zwierzęta powinny być odrobaczane raz w miesiącu, by zapobiec zagnieżdżaniu się larw w narządach docelowych.

Jak objawia się zarażenie?

Nie stwierdzono przypadków zarażenia wśród kotów, natomiast u psów objawy inwazji zależą od jej nasilenia. We wczesnej fazie choroby lub przy niewielkiej ilości pasożytów przeważnie brak objawów klinicznych. W ciężkich lub przewlekłych przypadkach występują objawy typowe dla zapalenia płuc (m.in. duszność i kaszel), a także niewydolność serca, zaburzenia krzepnięcia, brak apetytu i wyniszczenie.

Czasem może się zdarzyć, że larwy zawędrują z krwią do mózgu, nerek lub oka. W takich przypadkach pojawiają się również objawy związane z obecnością pasożytów w danym narządzie.

Czy nicienie sercowe zagrażają również kotom?

Dirofilaria immitis jest nicieniem sercowym występującym zarówno u psów, jak i u kotów. Pasożyt bytuje w tętnicach płucnych, a do zarażenia nim dochodzi za pośrednictwem ukąszenia przez żywiciela pośredniego, którym jest komar.

Samica komara pobiera wraz z krwią chorego zwierzęcia larwy nicienia nazywane mikrofilariami. Larwy rozwijają się w ciele owada, a następnie przemieszczają do aparatu gębowego. Gdy komar ukąsi psa lub kota, mikrofilarie są przenoszone do organizmu nowego żywiciela. Larwy wędrują przez tkankę łączną, wnikają do naczyń krwionośnych i razem z krwią kierują się do tętnic płucnych. W tym miejscu dojrzałe pasożyty rozmnażają się, a kolejne pokolenie larw trafia z powrotem do krwiobiegu. Mikrofilarie znajdujące się w naczyniach krwionośnych skóry zostają pobrane przez komara i cykl się zamyka.

Dirofilaria immitis występuje zdecydowanie częściej u psów niż u kotów, a w rzadkich przypadkach bywa również przenoszona na ludzi. Inwazja powoduje objawy związane z niewydolnością serca, takie jak ogólne osłabienie kondycji, duszność i kaszel. U kotów zwykle przebiega bezobjawowo, ale może prowadzić do nagłych zgonów.

Podsumowanie

Zwalczanie nicieni sercowych i płucnych wiąże się z regularnym odrobaczaniem zwierząt domowych. Profilaktyka jest szczególnie istotna w przypadku polujących kotów oraz psów biegających bez nadzoru właściciela. Zwierzęta powinny być odrobaczane raz w miesiącu, by zapobiec zagnieżdżaniu się larw w narządach docelowych.

Równie ważne jest zwalczanie żywicieli pośrednich. Stosowanie odpowiednich repelentów odstraszających komary oraz ograniczanie ilości ślimaków w najbliższym otoczeniu może w pewnym stopniu ograniczyć ryzyko zarażenia.

Preparatem, który chroni psy, odstraszając komary jest Advantix

Zobacz także