Tasiemce to gromada pasożytów wewnętrznych z wyglądu przypominających wąskie tasiemki podzielone na poprzeczne segmenty. Długość pasożyta waha się od kilku milimetrów, do kilkunastu metrów i w dużej mierze zależy od wielkości żywiciela.

U naszych psów i kotów najczęściej spotykamy: Dipylidium caninum (Tasiemiec psi), Echinococcus granulosus (Tasiemiec jednojamowy), Echinococcus multilocularis (Tasiemiec wielojamowy) oraz tasiemce z rodzaju Taenia (m.in. Taenia multiceps, Taenia taeniaeformis).

W cyklu rozwojowym każdego z tych pasożytów występuje żywiciel pośredni, czyli zwierzę, w którego organizmie rozwijają się postacie larwalne tasiemca oraz żywiciel ostateczny (pies, kot lub inny mięsożerca) będący nosicielem formy dorosłej.

Pchły i tasiemiec?

Dipylidium caninum, czyli tasiemiec psi, wbrew nazwie, równie często występuje u psów, jak i u kotów. Dorosły pasożyt ma 15-80 cm długości i żeruje w jelicie cienkim zwierzęcia. Do zarażenia dochodzi w wyniku zjedzenia żywiciela pośredniego, którym jest pchła.

U zwierząt z inwazją pcheł prawdopodobnie występują również tasiemce.

Inwazja pcheł powoduje silny świąd, dlatego zwierzę gryzie się lub wylizuje, zjadając przy okazji owady wraz z larwami tasiemca. W organizmie psa lub kota larwa przekształca się w postać dorosłą. Po pewnym czasie człony rozrodcze tasiemca oddzielają się, aktywnie wypełzają przez odbyt i przyklejają do sierści. Uwalniane z członów jaja zostają zjedzone przez larwy pcheł i cykl się zamyka.

Wniosek jest prosty: u zwierząt, u których stwierdzono inwazję pcheł, z dużym prawdopodobieństwem występują również tasiemce.

Przypadkowo może się zdarzyć, że zarażona pchła zostanie zjedzona przez dziecko, a tasiemiec rozwinie się w ludzkim organizmie. Oznacza to, że dipylidioza jest zoonozą i stanowi zagrożenie dla zdrowia człowieka.

Typowym objawem inwazji tego tasiemca jest świąd w okolicy odbytu. Zarażone zwierzę zaczyna saneczkować (ciągnąć odbytem po podłożu) lub intensywnie się wylizywać, co w efekcie prowadzi do zapalenia skóry w okolicy odbytu.

Czym jest bąblowica?

Echinococcus granulosus to tasiemiec wywołujący bąblowicę jednojamową (echinokokozę). Jest to jedna z najważniejszych chorób odzwierzęcych i stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia człowieka.

Ciało dorosłego tasiemca ma ok. 6 mm długości. Pies zaraża się, zjadając odpady z rzeźni (wątroba, płuca) zawierające pęcherze z larwami tasiemca (tzw. bąblowce jednojamowe). Dorosły pasożyt żeruje w jelicie cienkim, a człony maciczne z jajami są wydalane z kałem.

Żywiciel pośredni (w tym przypadku świnia lub owca) zaraża się, zjadając paszę zanieczyszczoną jajami tasiemca. Człowiek jedząc niemyte warzywa, również może stać się żywicielem pośrednim. W ciele owcy lub świni (ewentualnie człowieka), z jaj uwalniane są larwy, które naczyniami wędrują do płuc i wątroby, gdzie tworzą bąblowce osiągające nawet 20 cm średnicy!

Tasiemce zwierząt domowych mogą być przyczyną poważnych chorób człowieka, a nawet śmierci!

Najczęściej inwazja u żywiciela ostatecznego przebiega bezobjawowo. U żywicieli pośrednich objawy będą miały związek z niewydolnością narządu, w którym pojawi się pasożyt w formie bąblowca. Bąblowica najczęściej dotyczy wątroby i płuc, ale larwy mogą też zawędrować do mózgu, serca, śledziony i innych narządów wewnętrznych.

Przy bąblowicy wątroby najczęstszym objawem będzie zapalenie wątroby i żółtaczka, natomiast przy bąblowicy płuc – duszność, kaszel i zapalenie płuc. W najbardziej dramatycznych przypadkach może dojść do pęknięcia pęcherza bąblowcowego i wstrząsu anafilaktycznego wywołanego nagłym kontaktem z zawartością pęcherza.

Czym różni się bąblowica jednojamowa od wielojamowej?

Tasiemiec Echinococcus multilocularis należy do tego samego rodzaju, co Echinococcus granulosus i podobnie jak on, jest przyczyną groźnej zoonozy. Bąblowica wielojamowa (alweokokoza) jest przenoszona głównie przez lisy, ale żywicielem ostatecznym może być również polujący pies czy kot. Żywicielem pośrednim są przede wszystkim drobne gryzonie (mysz, nornica), a człowiek może zarazić się, jedząc np. niemyte leśne owoce.

Cykl rozwojowy tego tasiemca jest analogiczny do cyklu Echinococcus granulosus. Zwierzę zaraża się, zjadając mysz, w której wątrobie zagnieździła się larwa w postaci bąblowca wielojamowego.

Objawy u żywiciela ostatecznego są właściwie niezauważalne. Z kolei u żywiciela pośredniego (gryzoń, człowiek) dochodzi do niszczenia miąższu wątroby, pojawia się żółtaczka, zapalenie oraz przerzuty bąblowców do innych narządów. W zdecydowanej większości przypadków nieleczona alweokokoza jest chorobą śmiertelną!

Jakie inne tasiemce mogą być groźne?

Taenia multiceps i Taenia taeniaeformis to dwa gatunki tasiemców z rodzaju Taenia. Oba pasożyty osiągają długość kilkudziesięciu centymetrów, a ich postacie dorosłe żerują w jelicie cienkim kota lub psa. Jaja pasożyta, podobnie jak w przypadku innych tasiemców, są wydalane z kałem.

Taenia multiceps występuje u psów karmionych odpadami z rzeźni takimi jak mózg czy rdzeń kręgowy, w których znajduje się larwa tasiemca zwana cenurem. Żywicielem pośrednim tego pasożyta są przeżuwacze (owca, koza, krowa) oraz świnie, ale człowiek również może się zarazić, zjadając produkty zanieczyszczone jajami.

Larwy tego tasiemca osiedlają się w układzie nerwowym, dlatego częstym objawem u żywiciela pośredniego są zaburzenia równowagi, a także porażenia kończyn i inne objawy neurologiczne. Żywiciel ostateczny (pies) przechodzi inwazję bezobjawowo.

Taenia taeniaeformis jest tasiemcem kocim. W tym przypadku żywicielem pośrednim jest mysz lub inny mały gryzoń, w którego tkankach rozwija się larwa tasiemca. Kot zjada upolowaną mysz, a w jego przewodzie pokarmowym rozwija się postać dorosła pasożyta. Człony maciczne z jajami są wydalane z kałem, a gryzoń zaraża się, zjadając zanieczyszczony jajami pokarm.

Podsumowanie

To niewielki ułamek tasiemców, jakie możemy spotkać u naszych domowych zwierzaków, ale każdy z nich stanowi zagrożenie dla zdrowia człowieka. By uchronić się przed zarażeniem, należy pamiętać o codziennej higienie — myciu owoców i warzyw przed spożyciem oraz myciu rąk po kontakcie ze zwierzęciem.

Równie istotne jest ograniczanie inwazji pasożyta u bezobjawowych nosicieli przez regularne odrobaczanie, podawanie pupilom odpowiednio przetworzonej karmy i profilaktykę przeciw pasożytom zewnętrznym.

Patrz także: Drontal dla Psa i Drontal dla kota

Zobacz także